Қазақ әдебиетінің 19 ғасырдағы дамуы екі кезеңге бөлінеді: 1800-1850 және 1850-1899 жылдар. Әр кезеңнің өзіндік ерекшеліктері мен көрнекті өкілдері болды.
1800-1850 жылдардағы қазақ жазушылары:
Бұл кезеңде қазақ әдебиеті ауызша шығармашылықтан жазба әдебиетке көшу жолында болды. Ақын-жыраулардың шығармаларында батырлық эпостар, тарихи оқиғалар, әлеуметтік теңсіздік мәселелері көтерілді.
Махамбет Өтемісұлы (1804-1846): Исатай Тайманов көтерілісінің ақыны, халқының бостандығы үшін күрескен батырларды жырлады.
Шортанбай Қанайұлы (1818-1881): Өткір тілді, әділетсіздікті сынаған ақын.
Дулат Бабатайұлы (1802-1871): Шежіреші, тарихшы, "Шежіре-и түрік" еңбегінің авторы.
1850-1899 жылдардағы қазақ жазушылары:
Бұл кезеңде қазақ әдебиеті жаңа сатыға көтерілді. Реализм бағыты дамып, әлеуметтік мәселелер тереңірек қозғалды.
Абай Құнанбайұлы (1845-1904): Қазақ әдебиетінің классигі, ақын, философ, ағартушы. Ол қазақ поэзиясына жаңа формалар мен идеялар енгізді.
Ыбырай Алтынсарин (1841-1889): Ағартушы, педагог, жазушы. Қазақ балаларына арналған алғашқы оқулықтардың авторы.
Шоқан Уәлиханов (1835-1865): Ғалым, саяхатшы, этнограф, тарихшы. Оның ғылыми еңбектері мен саяхат күнделіктері қазақ халқының тарихы мен мәдениетін зерттеуде маңызды дерек көзі болып табылады.
Бұл тізім толық емес, 19 ғасырда қазақ әдебиетіне үлес қосқан басқа да көптеген талантты жазушылар мен ақындар болды.
