Кеңестік кезеңдегі білім мен ғылым реформаларын былай бағалауға болады:
1. 1930 жылдар: бастауыш білімді жалпыға бірдей міндетті ету.
Маңызы: халықтың сауаттылығы өсті, мектеп желісі кеңейді. Теріс жағы: оқу мазмұны қатаң идеологияға бағындырылды.
2. 1946 жыл: Қазақ КСР Ғылым академиясының құрылуы.
Маңызы: ұлттық ғылыми зерттеулер жүйеленіп, геология, тарих, тіл мен әдебиет сияқты салалар дамыды. Бірақ ғылымға партиялық бақылау жасалды.
3. 1958 және 1984 жылдар: мектепті өмірмен, еңбекпен байланыстыру және жалпы білім беру жүйесін жаңарту реформалары.
Маңызы: кәсіптік-техникалық бағыт күшейді, орта білім алатындар саны артты. Алайда қазақ мектептерінің азаюы мен орыс тілінің басымдығы ұлттық білімге кері әсер етті.
М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясының маңызы зор. Шығарма Абай тұлғасы арқылы XIX ғасырдағы қазақ қоғамының тұрмысын, салт-дәстүрін, әлеуметтік қайшылықтарын танытты. Роман қазақ прозасын әлемдік деңгейге көтеріп, ұлттық әдеби тілдің көркемдік мүмкіндігін көрсетті. Сонымен бірге ол Абайдың ағартушылық, әділет пен білімді дәріптеген идеяларын кейінгі ұрпаққа жеткізді.