0 дауыс
82.0k көрілді

Билет № 1

1. Табиғаттағы тірі организмдердің тіршілік деңгейлерін атай отырып,оларға сипаттама беріңіз.

2. Организмдегі гуморальдық реттелідің жүзеге асырылуы мен гормондардың маңызын түсіндіріңіз.Ішкі және сыртқы секреция бездерін салыстырыңыз.

3. Толымсыз доминанттылық белгілеріне есепті шығарыңыщ.

Билет № 2

1. ”Экожүйе”терминіне анықтама беріңіз. Экожүйенің құрамы мен қасиеттерін атаңыз.

2. Тізе рефлексін мысалға алып,рефлекстік доғаның қандай бөлімдерден тұратынын түсіңдіріңіз.Жұлын мен мидың құрылысы мен қызметінің байланысын атаңыз.

3. Гүлдің формуласы мен диаграммасын құрастыріға арналған тапсырма.

Билет № 3

1. Жасушаның органикалық және бейорганикалық заттары мен олардың қызметін түсіңдіріңіз.

2. ”Анализатор”терминіне анықтама беріңіз.Көрі және есті анализаторларының құрылысы мен маңызын сипаттаңыз.

3. Экожүйедегі қоректік тізбекті құрастыруға арналған тапсырма.


Билет № 4

1. Жасушаның құрылысы мен қызметіне сипаттама беріңіз.Жануар мен өсімдік жасушаларын салыстырыңыз.

2. Қаңқа бөлімдері мен олардың қызметін түсіңдіріңіз.Адамның тік жүруіне байланысты оның қағқасының ерекшеліктерін анықтаңыз.

3. Паразит құрттардың даму кезеңдерін анықтауға арналған тапсырма.

Билет № 5

1. Энергетикалық алмасуға анықтама беріңіз.Энергетикалық алмасудың кезеңдері мен сол кезеңде болып жатқан үрдістерді түсіндіріңіз.

2. Организмнің ішкі ортасының құрылымы мен қызметін сипаттаңыз. Қан жасушаларын атаңыз. Қан жасушаларының құрылысы мен қызметінің арасындарғы байланысты түсіндіріңіз.

Билет 9

1. Көбеюдің биологиялық маңызын түсіндіріңіз. Жынысты және жыныссыз көбеюдің салыстырмалы түрде сипаттаңыз.

2. Адамның зәршығару жүйесіне сипаттама беріңіз. Бүйрек пен нефронның құрылысы мен маңызын түсіндіріңіз.

Билет 13

1. Генетиканың негізгі түсініктеріне анықтама беріңіз. Г.Мендельдің заңы мен тәжірибелерін талдай отырып, оларды түсіндіріңіз.

2. Саңырауқұлақтар дүниесіне сипаттама беріңіз. Оларды ерекшеліңтерін, классификация мен маңызын белгілеңіз.

Билет 12

1. Пластикалық алмасуға сипаттама беріңіз. Нәруыз биосинтезінің процесін түсіндіріңіз.

2. Балықтар класына сипаттама беріңіз. Тіршілік және құрылыс ерекшеліктерін анықтаңыз.

2 жауап

+1 дауыс
 
Жақсы жауап

Экологиялық жүйе, экожүйе – тірі ағзалар жиынтығының қоректену, өсу және ұрпақ беру мақсатында, белгілі бір тіршілік ету кеңістігін бірлесе пайдалануының тарихи қалыптасқан жүйесі. Экожүйе құрамына организмдер де, табиғи орта да кіретін тірі табиғаттың негізгі функционалдық бірлігі болып табылады. Экожүйенің құрылымын энергияны трансформациялаудың үш деңгейі (консументтер, продуценттер, редуценттер) мен қатты және газ тәрізді заттар айналымы құрайды. Экожүйенің қасиеттері: оның құрамына кіретін өсімдіктер мен жануарлардың әрекеттеріне байланысты. Әр түрлі экожүйелерде өсімдіктің күн энергиясын, минералды заттар мен судың қорын пайдалануы әр түрлі мөлшерде жүреді. Биомасса мен энергияның ауысып, өзгеріп отыратын кездерінде тіршілік қорлары барынша толық пайдаланылатын экожүйелерді қаныққан деп, ал осы қорды толық пайдаланбайтын экожүйелерді қанықпаған деп атайды.Экологияның ең негізгі объектісі экологиялық жүйе, немесе экожүйе . Функциялық тұрақтылығы аз уақытқа созылса-да қарым -қатынаста болатын құраыштары бар кез келген бірлікті экожүйе деп атауға болады. Экожүйе деген терминді 1935 жылы бірінші рет ұсынған ағылшын экологі А. Тенсили . А Тенсили экожүйенің құрамына организмдерде абиотикалық орта да кіретін жер бетіндегі тірі табиғатынтың негізгі функциясының бірлігі деп есептеуі және оның әр бөлігінің екіншіне әсер ететіндігіне назар аударады. Былайша айтқанда экожүйе – зат айналымы мен энергия тасмалдануы жүретін табиғи бірлік . Экожүйеде зат айналымының жүруіне органикалық молекулалардың сінімділік түрде белгілі қоры және орагнизмнің үш функцияоналды әр түрлі экологиялық топтары: продуценттер, консументтер, редуценттер болуы керек

Экожүйе-ағзалар мен абиотикалық ортадан,олардың әрқайсысы бір-біріне әсер ететін тірі табиғаттың негізгі функционалдық бірлігі.Экожүйе функционалдық және құрылымдық белгілері б-ша ерекшленеді. Функционалдық жіктелу экожүйеге келіп түсетін энергия көзі,мөлшері,сапасына негізделген. Экожүйелердің құрылымдық жіктелуі өсімдіктер типәне және ландшафттың негізгі белгілеріне негізделген.Құрлық экожүйелері өсімдіктердің табиғи белгілері,ал су экожүйелері-геологиялық ж/е физикалық белгілері б/ша ерекшеленеді.

Құрылымдық жіктелу:

1. Құрлық экожүйелері-тундра,тайга,орманды дала.дала.шөлейт,шөл,тропиктер,тау

2. Тұщысу-ағынсыз су ж/е ағынсыз су,батпақтар мен баптпақты ормандар экожүйелері;

3. Биогеоценоз (био..., гео... және гр. koіnos — жалпы) — тіршілік ету жағдайлары ұқсас, белгілі аумақта өсетін өзара байланысты түрлердің (популяциялардың) тыныс-тіршілік ортасы.

Биогеоценоз терминін 1940 ж. орыс ғалымы В.Н. Сукачев ұсынған. Ғылыми әдебиетте биогеоценозды экологиялық жүйе деп те атайды. Дара бастың зат алмасу және энергия қабылдау процестері биогеоценоз популяциялары арасындағы байланыстардың негізін құрайды. Қоректену әдісіне қарай барлық тірі организмдер автотрофты организмдер және гетеротрофты ағзалар болып бөлінеді.

Биогеоценоздағы зат айналымы тіршіліктің пайда болу процесінде қалыптасып, тірі табиғат эволюциясының дамуы нәтижесінде күрделене түседі. Сондай-ақ, биогеоценозда зат айналымы болу үшін экожүйеде анорганикалық заттардан органикалық заттар түзетін және Күн сәулесінің энергиясын басқа түрге өзгертіп, сол органикалық заттарды пайдаланып, оларды қайтадан анорганикалық қосылыстарға айналдыратын организмдер болады. Биогеоценоздың негізін продуценттер, консументтер, редуценттер құрайды.

-теңіз экожүйелері-теңіздер мен ашық мұхит.

31.Биоценоздың трофикалық құрылымы ( продуцент, концумент, редуцент)

Экожүйедегі ағзалар трофтық байланыстарына қарай өндірушілер ( продуценттер), консументтер, редуценттерге бөлінеді. Өндірушілер (бірінші ретті өнімді өндірушілер) - автотрофты ағзалар – планетаның бүкіл тірі дүниесін органикалық затпен қамтамасыз ететін жасыл өсімдіктердің жинағы. Консументтер )латын тілінен аударғанда consume – пайдалану) – гетеротрофты ағзалар, өндірушілер түзген органикалық заттармен қоректенеді. Оларға жануарлар, микроорганизмдердің көпшілігі, бунақдене- қоректі өсімдіктер жатады. Консументтер бейорганикалық заттардан органикалық зат түзбейді, бірақ бір органикалық затты басқа затқа айналдырады.

Редуценттер (латын тілінен аударғанда reduceus, reducentis қалпына келтіруші, деструкторлар) органикалық заттарды ыдыратушы және олрды бейорганикалық хаттарға айналдырушы ағзалар. Редуценттерге бактериялар, саңырақұлақтар, сапрофагтар, копрофагтар, некрофагтар және т.б жатады. Олар заттардың биологиялық айналымының соңғы звеносы болып табылады.

Бірлестік құрылымы белгілі бір уақыт бойында біртіндеп құрылады. Ағаштар мен бұталар оларға қажетті топырақ болмағандықтан, жалаң тау жыныстарында өсе алмайды. Бірақ, осы жерлерге түскен балдырлар өсіп-өніп, «балдырлар бірлестігін» құрайды.

Экологиялық сукцессия

Өлген, ыдыраған организмдердің біртіндеп жинақталуы және тау жыныстарының эрозиясы желдену нәтижесінде папоротниктер мен мүктер сияқты ірі өсімдіктер өсе алатын қажетті мөлшердегі топырақ қабатын қалыптастыруға әкеледі. Бұл өсімдіктерден кейін ірі және қоректік заттарды көп талап ететін шөптесін бұталар мен ағаштары болатын тұқымды өсімдіктер өсе бастайды. Мұндай уақыт кезеңдерінде жер бетінің белгілі бір участогінде бір биоценоздың басқалармен аусуын- сукцессия деп атайды (succesio- ауысу, бірізді). Сукцессия терминін 1898 жылы Г.Каулсон ұсынды.

Топырақтары жоқ, жалаң тау жыныстарынан немесе тіршілігі жоқ жерлерден (мысалы, топырақтың шағыл немесе бұрынғы мұздық болған жер) басталатын сукцессияның типін- алғашқы сукцессия деп атайды.

Ал екінші немесе қайталанған сукцессия- бұрын тірі организмдердің әсеріңде болған және органикалық заттары бар толығынан немесе белгілі бір дәрежеде өсімдіктерден айрылған беткейден басталады. Мысалы, өртенген жерлер немесе кесілген ормандар. Топырақта бұл жерлерде сукцессияғаәсер ететін түқымдар, споралар және вегатативті көбеюдің мүшелері сақталуымүмкін.

Қайталанған сукцессияның мысалы ретінде шыршалы орманның қайта қалпына келуін алайық. Ағаш дайындаудан соң немесе өртенгеннен кейін шыршалы орман өскен жердегі жағдайлардың өзгеретіндігі соншалық, босаған алаңға шырша қайта қоныстана алмайды. Өніп шыққан жас шырша өскіндері ашық жерлерде көктемгі үсіктерден зақымдалып, жазғы ыстықтардан зардап шегеді, сөйтіп жарық сүйгіш өсімдіктермен бәсекелесе алмайды. Алғашқы екі жыл бойы ағашы шабылған жерлер мен өртеңдерде шөптеген өсімдіктер-айрауық, күреңот және т.б. қаулап өседі

Алғашқы сукцессия, сол сияқты қайталанған сукцессияда да қоршаған ортаның флорасы мен фаунасы- кездейсоқ таралу және миграция нәтижесінде сукцессияға енетін өсімдіктер мен жануарлардың типін анықтайтын негізгі фактор болып саналады.

0 дауыс
Сізде сонда сұрақтар ғана ма?

Ұқсас сұрақтар

0 дауыс
2 жауап
Белгісіз 20.05.2020 Биология сұрақ қойды
0 дауыс
4 жауап
...