Тәмпіш қара әңгімесін қысқаша айтып бере аласыз ба?

+2 дауыс
110k қаралым
Тәмпіш қара әңгімесін қысқаша айтып бере аласыз ба? Немесе соның ауызша нұсқасан тауып бере аласыз ба?
• Санаты: Кітап, Әдебиет
өңдеді | 110k қаралым

5 жауап

+2 дауыс
Жақсы жауап

Тәмпіш қара повесі жайында

Сансызбай Сарғасқаевтың “Тәмпіш қара” повесінде отызыншы жылдардағы ауыл өмірі суреттелген.Повесть 9 бөлімнен тұрады. Бөлімдері: «Танысу», «Тілеп алған азап», «Әзілі ме шыны ма?» , «Өкініш», «Теке қарт», «Не болды бізге?», «Бұдан кейінгі күндерде …», «Ойламаған жерден», «Үш күн қалғанда» деп келеді.Басты кейіпкер- тәмпіш қара Шаншатай.. Повесте Шаншатайға тән әдептілік,ұқыптылық,еңбексүйгіштік қасиеттер көрінсе, Ертай бойындағы өнерге құштарлық, дүниені бала көзімен қабылдау қасиеттері танылады. Шаншатай бойындағы асыл қасиеттер- әдептілік, ұқыптылық, тазалық, кішіпейілділік пен сыпайылық әңгіме кейіпкерлері Ертай, Бисекүл, Иманбектерге ерекше әсер етіп,үлгі бола білсе,бүгінгі жасөспірімдерге де үлкен өнеге. 

Жасөспірімдер бейнесі- балалар әдебиетінің жас буындарды патриоттық рухта тәрбиелеуде ең басты роль атқарып отырғанының айқын дәлелі. Осының бәрін айта келіп, бала тәрбиелеудегі ең негізгі тірек оларды еңбекке үйретуден басталуға тиіс деген ойға келеміз.Өйткені еңбек етуге үйренген бала сабақты жақсы оқудан да, ата-ананың түрлі тапсырмаларын орындаудан да жалықпайтын болады.Еңбек етуге жаттыққан сайын, оның ыждақаттығы да арта түседі.Ұқыптылық та, әдептілік те, үлкенді сыйлаушылық та, қоғамға пайдалы үлес қосатын байыпты, парасатты азамат болу да осыдан келіп шығады.Повестегі кейіпкерлер:ауыл балалары суретші Ертай, Иманбек, Ниғмет, Күлдәрі, Оңалбек. Бала тәрбиелеуде ұстаздың еңбегін көрсете отырып, балалардың мектептен алған білімін еңбекпен тәрбиелі іспен тұрмыспен байланыстыра суреттелуі шебер бейнеленген.К ейіпкер Ертайдың өмірі жайындағы ішкі толғанысы жеткіншек ұрпақты тәрбиелеуде маңызды роль атқарады деп есептеймін. Шаншатай-қаладан келген көзі ашық бала, ол «Октябрь балалары» деп аталатын газеттің бар екендігін ауыл балаларына таныстырып, Ертайдың суретшілік дарындылығын бағалай отырып, осы газетке ең жақсы суретіңді жіберейік деп үлкен үміт артып Ертайдың қабілетін шыңдай түседі. 

Әншейінде көзге ілінбей жүретін газет тасушы Теке қартты ауыл балаларына сыйлай білуді ұғындырады.Қазіргі жас жеткіншектер барлық мүмкіндіктері бола тұрса да балалар басылымдарына көп жазыла бермейді,ал повесть кейіпкерлері сол газеттің келуін асыға күтіп,тіпті ауылдан жырақта тұратын Теке қарияның үйіне іздеп барып, алып оқиды.


Жақсы жауап таңдалды
0 дауыс
Тампиш кара китабын кайдан алуга болады? Астанада китапханаларга хабарластык ешкиде жок. Кай китапханадан тапсак болады екен?
0 дауыс
Тампиш кара ангимесинен  адамгершилик, шыншылдык,кайырымдылык, достык сиякты касиеттер кай жерде коринды ? Комек керекэ
1. Адамгершілік пен Қайырымдылық

Бұл қасиеттер ең алдымен балалардың бір-біріне деген қамқорлығынан көрінеді.

Оқиға: Кейіпкерлердің бір-бірінің кемшілігіне күлмей, қайта қиын сәтте демеу болуы.

Көрінісі: Олардың ортақ іске жұмылуы, бір үзім нанды бөліп жеуі немесе біреуі қиналса, бәрінің соған алаңдауы — нағыз адамгершіліктің белгісі. Олар материалдық байлықтан бұрын рухани жақындықты жоғары қояды.

2. Шыншылдық

Әңгімедегі балалардың ішкі дүниесінің тазалығы мен айтқан сөздерінен шыншылдық еседі.

Оқиға: Еркебай мен Тампиш қараның арасындағы ашық сөйлесулер.

Көрінісі: Балалар өз қателіктерін жасырмайды, сезімдерін бүкпесіз айтады. Олар үлкендер сияқты қулыққа бармайды, көргенін көрді, білгенін білді деп жеткізеді. Бұл жерде автор балалық шақтың ең басты қасиеті — пәктік пен шыншылдық екенін көрсетеді.

3. Достық

Достық — шығарманың өзегі. Бұл тек бірге ойнау емес, бір-бірін толықтыру.

Оқиға: Еркебайдың Тампиш қараға деген ерекше ілтипаты мен құрметі.

Көрінісі: Достық — олардың бір-біріне деген сенімінен көрінеді. Тіпті сырт көзге «Тампиш қара» болып көрінгенімен, достары үшін ол ең жақын, ең ақылды серік. Олардың арасындағы байланыс уақытша қызығушылық емес, қимас жақындыққа құрылған.
0 дауыс
Шаншатаймен диалогты қалай істеуге болады? Жауап теееез керек! Өтініш. Және алдын ала раxмет!

өңдеді
«Көшпелі алтын» повесіндегі Шаншатай — өте күрделі, психологиялық тереңдігі бар кейіпкер. Онымен диалог құрастыру үшін оның мінезіндегі ерекшеліктерді (батылдық, оқшаулану, табиғатқа жақындық және ішкі мұңы) ескеру керек.

Диалогты сәтті шығару үшін мынадай бірнеше нұсқаны ұсынамын:

1. Тақырыптық бағыттар

Диалогтың мақсатына қарай мына тақырыптарды таңдауға болады:

Таудағы өрт (Таудағы от): Шаншатайдың қауіп сәтіндегі әрекеті мен сезімдері туралы.

Өткен шақ пен өкініш: Оның неліктен жалғыздықты таңдағаны немесе адамдардан алшақтауы туралы.

Алтын туралы аңыз: Оның «Көшпелі алтынға» деген көзқарасы.

2. Диалог құрудың үлгісі (Таудағы кездесу)

Бұл үлгіде Шаншатайдың аз сөйлеп, көп ойланатын, табиғат тілін түсінетін қасиетін көрсетуге болады:

Автор: — Шаншатай аға, мына таудың басындағы жарық не? Бұл жай ғана от па, әлде басқа ма? — деп сұрадым мен оның жүзіне барлай қарап.

Шаншатай: (Қолындағы тостағанын жерге қойып, алысқа көз тікті) — Бұл — жай ғана от емес. Бұл — таудың тынысы. Адамдар алтын іздеп әуре болады, бірақ нағыз қазына — осы тыныштық қой, — деді ол дауысы сәл қарлығып.

Автор: — Бірақ жұрт «Көшпелі алтын» туралы айтады ғой...

Шаншатай: (Мысқылмен жымиып) — Алтынның аты — алтын, ол бір орында тұрмайды. Бірақ оны тапқан адам бақытты бола ма? Оны ешкім білмейді. Мен үшін мына қарағайлардың сыбдыры кез келген алтыннан қымбат.

3. Диалогты жазу кезіндегі кеңестер

Шаншатай бейнесін ашу үшін мына әдістерді қолданыңыз:

Ремаркаларды қолдану: Оның қимыл-қозғалысын сипаттаңыз (күрсінді, отқа қарап ұзақ отырып қалды, атын сипады).

Астарлы сөздер: Шаншатай тіке айтқаннан гөрі, тұспалдап немесе философиялық тұрғыда сөйлегенді ұнатады.

Табиғатпен байланыс: Оның сөздерінде тау, тас, аң-құс туралы теңеулер көп болғаны дұрыс.

4. Мектеп тапсырмасы үшін (Жоспар)

Егер бұл әдеби талдау немесе шығармашылық жұмыс болса, диалогты былай құрыңыз:

Амандасу және жағдайды сипаттау (Тау етегіндегі кездесу).

Негізгі сұрақ (Шаншатайдың құпиясы немесе алтын туралы сұрақ).

Шаншатайдың жауабы (Оның ішкі әлемін ашатын монологқа бергісіз сөздері).

Қорытынды (Кейіпкердің қалдырған әсері).
0 дауыс
Басты кейіпкер – тәмпіш қара Шаншатай. Повесте Шаншатайға тән әдептілік, ұқыптылық, еңбексүйгіштік қасиеттер көрінсе, Ертай бойындағы өнерге құштарлық, дүниені бала көзімен қабылдау қасиеттері танылады. Шаншатай бойындағы асыл қасиеттер – әдептілік, ұқыптылық, тазалық, кішіпейілділік пен сыпайылық әңгіме кейіпкерлері Ертай, Бисекүл, Иманбектерге ерекше әсер етіп,үлгі бола білсе, бүгінгі жасөспірімдерге де үлкен өнеге. Жасөспірімдер бейнесі- балалар әдебиетінің жас буындарды патриоттық рухта тәрбиелеуде ең басты роль атқарып отырғанының айқын дәлелі.Осының бәрін айта келіп, бала тәрбиелеудегі ең негізгі тірек оларды еңбекке үйретуден басталуға тиіс деген ойға келеміз. Өйткені еңбек етуге үйренген бала сабақты жақсы оқудан да, ата-ананың түрлі тапсырмаларын орындаудан да жалықпайтын болады. Еңбек етуге жаттыққан сайын, оның ыждақаттығы да арта түседі. Ұқыптылық та, әдептілік те, үлкенді сыйлаушылық та, қоғамға пайдалы үлес қосатын байыпты, парасатты азамат болу да осыдан келіп шығады. Повестегі кейіпкерлер:ауыл балалары суретші Ертай, Иманбек, Ниғмет, Күлдәрі, Оңалбек. Бала тәрбиелеуде ұстаздың еңбегін көрсете отырып, балалардың мектептен алған білімін еңбекпен тәрбиелі іспен тұрмыспен байланыстыра суреттелуі шебер бейнеленген.Кейіпкер Ертайдың өмірі жайындағы ішкі толғанысы жеткіншек ұрпақты тәрбиелеуде маңызды роль атқарады деп есептеймін. Шаншатай – қаладан келген көзі ашық бала, ол "Октябрь балалары" деп аталатын газеттің бар екендігін ауыл балаларына таныстырып, Ертайдың суретшілік дарындылығын бағалай отырып, осы газетке ең жақсы суретіңді жіберейік деп үлкен үміт артып Ертайдың қабілетін шыңдай түседі. Әншейінде көзге ілінбей жүретін газет тасушы Теке қартты ауыл балаларына сыйлай білуді ұғындырады.Қазіргі жас жеткіншектер барлық мүмкіндіктері бола тұрса да балалар басылымдарына көп жазыла бермейді, ал повесть кейіпкерлері сол газеттің келуін асыға күтіп,тіпті ауылдан жырақта тұратын Теке қарияның үйіне іздеп барып, алып оқиды.

Ұқсас сұрақтар

+1 дауыс
1 жауап
0 дауыс
1 жауап
11.03.2024 • Санаты: Кітап, Әдебиет Аноним сұрақ қойды
127,938 сұрақ
322,808 жауап
153,161 пікір
72,926 қолданушы