Құмырсқа – жай ғана жәндік емес, одан бөлектеу дүние. Ол - жер бетінде ең көп кездесетін жәндік. Бір Қазақстанның өзінде 200 - дей түрі бар. Олар алып жер бетіндегі ең көне жәндік түрі. Пайда болған уақыты 25 миллион жыл деп есептелінеді. Құмырсқа тіршілігі – ғылыми маңызы бар, ерекше құбылыс.
Құмырсқаларда да адамзат қоғамындағыдай өзара еңбек бөлінісі бар. Бірі – күзетші, бірі – қорғаушы, тағы бірі – малшы, енді бірі жауынгер болып, өз иелерінің игілігі үшін қызмет етеді. Сеніңіз, сенбеңіз, әр илеудің өз құмырсқа – актерлері де болатын көрінеді. Оларға да өнерін тамашалайтын көрермен керек. Бұл үшін олар бос орынды таңдап, алады. Әрине, ол өзге құмырсқалардың көзі түсетін жер болуға тиіс. Сонан соң олай - бұлай бұлғақтап ойнай жөнеледі.
Құмырсқалар – еңбекқор жәндік. Күз аяғы болып, қысқа қамдану жұмыстарына қызу кіріседі. Жұмыс бітіп жатса, маусым соңын той-томалақпен атап өтуге құмырсқалар да қарсы емес. Мұндай кездері бір илеуден екінші илеуге қонаққа кетіп бара жатқан құмырсқалар көшін жиі байқауға болады.
