Қазақстанда мұндай үйді алу және кейіннен жекешелендіру ережелері "Тұрғын үй қатынастары туралы" ҚР Заңымен және жергілікті әкімдіктің қаулыларымен реттеледі.
Жалпы жолдары:
1. Келісімшартты тексеру
Әдетте әкімдік жалдамалы тұрғын үйді аренда шартымен (жалдау құқығы берілгенімен, меншікке өтпейді) береді.
Егер ол "жекешелендіруге жатпайды" деп көрсетілсе – ол үйді сатып алу мүмкін емес, тек уақытша тұруға беріледі.
Ал егер "жекешелендіруге болады" делінген болса, онда толық төлем жасап, кейін жекешелендіріп (меншікке өткізіп) алу жолы бар.
2. Жекешелендіру (егер шартта қарастырылса)
Тұрғын үйдің жалдау мерзімін ұзақ уақыт төлеген соң, отбасы мүшелері оны меншікке өткізе алады.
Ол үшін өтініш әкімдікке беріледі.
3. Мұрагерлікке қалдыру
Егер анаңыз үйді жекешелендіріп үлгерсе, ол толықтай меншікке өтеді және заң бойынша мұра ретінде балаларға қалады.
Ал егер жекешелендірмей кетсе, ол үй мемлекеттік тұрғын үй қорына қайта өтеді, яғни бала-шағаңыздың атында қалмайды.
Қайдан нақты заңдарын оқуға болады:
1. "Тұрғын үй қатынастары туралы" ҚР Заңы
adilet.zan.kz (ресми база).
Осы заңда – жалға алу, жекешелендіру, мұрагерлікке қатысты баптар бар.
2. Әкімдік сайттары
Әр өңірдің тұрғын үй басқармасының өз ережелері бар (мысалы, Астана, Алматы, Шымкентте бөлек қаулы қабылданған).
3. Egov.kz
egov.kz сайтында "Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алу" және "Тұрғын үйді жекешелендіру" деген бөлімдер бар.
Сізге кеңес:
Алдымен шартты қайта оқып шығыңыз – "жекешелендіруге болады ма, жоқ па" деген бап бар.
Егер анаңыз жекешелендіріп үлгерсе – ол сіздерге мұра болып қалады.
Егер болмайтын болса – балалардың атына ресми түрде қалмайды. Бірақ кейде әкімдік отбасы мүшелерін ескеріп, жалдау шартына қайта енгізуі мүмкін (әр өңірде тәжірибе әртүрлі).
