Question

11-тапсырма. Сөйлемдердегі есімдіктердің қай сөз табымен байланысып тұрғанын анықта. Кестені үлгі бойынша толтыр.

Жүніс сегіз жаста еді, ол оқып та, жаза да білмеуші еді
(М. Дулатұлы). - Түндегі бір даурыққан хабар екен ғой? — Естісең, сол (Ж. Аймауытұлы). — Кіммен күрес деп отырсыңдар? – Шәкіманмен (Ж. Аймауытұлы). Бір шалдың төрт ұлы болыпты. Бірде шал сол ұлдарын жинапты (Ертегі). Кімді айтса, сол келер (Мәтел). Ұйықтап жатқан жүректі ән оятар, оның тәтті оралған мәні оятар (Абай).

Answer 1

Есім сөз:Жүніс,хабар,күрес,ұлы,ән.

Есімдік сөз:жүніс,шәкіман,шал

----------------

Хабар – сол. Себебі, "хабар" сөзінің орнына тағы "сол" сөзін қолданған.

Шәкіман. Себебі, "кім" сөзінің орнына "Шәкіман" есімі қойылған. Ол зат есім.

Төрт – сол. Себебі "төрт" баласы демей "сол ұлдары" деп жазылған. Сол – төрт.

Кім – сол: Кім сөзін сол сөзімен ауыстырып тұр.

Ән – оның. "Ән сөзін" "оның" есімдігімен айтып тұр.

Answer 2

Қысқаша түсініктеме:

Ол (жіктеу есімдігі) бастауыш болып, білмеуші еді деген баяндауышпен (етістікпен) байланысқан.

Сол (сілтеу есімдігі) естісең етістігімен байланысып, шартты сөйлем құрап тұр.

Кіммен (сұрау есімдігі) күрес қимылымен (етістікпен) байланысты.

Сол (сілтеу есімдігі) ұлдарын сөзін анықтап (қай ұлдарын?), зат есіммен тіркескен.

Кімді (сұрау есімдігі) айтса етістігімен (толықтауыш қызметінде), сол (сілтеу есімдігі) келер етістігімен (бастауыш қызметінде) байланысқан.

Оның (жіктеу есімдігі) ілік септігінде тұрып, мәні деген зат есіммен (тәуелдік жалғауы) қабыса байланысқан.