Қазақ әдебиетінде кейіпкерлердің оңаша қалып, терезеге, айға немесе далаға қарап қиялдау сәттері өте көп кездеседі. Бұл тәсіл кейіпкердің ішкі жан дүниесін, арман-мақсатын ашу үшін қолданылады.
Міне, қазақ жазушыларының шығармаларынан 10 нақты мысал (кейбірі жиынтық образ негізінде):
Бердібек Соқпақбаев — «Менің атым Қожа»
Көрініс: Қожа сабақ үстінде немесе үйінде төсекте жатып, шимай-шимай жарық түскен төбеге қарап қиялдайды.
Қиялы: Ол өзін мектептегі тәртіпті оқушы, кейде атақты жазушы немесе ел қорғаған батыр ретінде елестетеді. Жантастың алдында абыройы асқақтап тұрғанын көз алдына келтіреді.
Шыңғыс Айтматов — «Ақ кеме» (Қазақ/Қырғыз әдебиеті ортақ)
Көрініс: Бала биік тау басынан дүрбімен Ыстықкөлге қарап отырады.
Қиялы: Ол өзін «адам-балыққа» айналып, суда жүзіп барып, алыстағы аппақ пароходқа (ақ кемеге) жетемін, ондағы әкеме барамын деп армандайды.
Мұқағали Мақатаев — «Райымбек! Райымбек!» поэмасы
Көрініс: Ақын (автор) аурухана терезесінен сыртқа, Хан Тәңірі жаққа қарайды.
Қиялы: Ол өзінің балалық шағын, тау бөктерін, өткен тарихты және Райымбек батырдың бейнесін көз алдына елестетіп, рухтанады.
Сайын Мұратбеков — «Жусан иісі»
Көрініс: Аян есімді жетім бала ауыл шетіндегі қара жолға телміріп ұзақ отырады.
Қиялы: Ол соғысқа кеткен әкесінің аман-есен оралып, қолында сыйлығы бар екенін, өзін құшақтап жатқанын қиялдайды.
Әзілхан Нұршайықов — «Махаббат, қызық мол жылдар»
Көрініс: Ербол жатақхана терезесінен түнгі Алматыға немесе аспандағы айға қарайды.
Қиялы: Ол сүйіктісі Меңтаймен бірге болашақта бақытті ғұмыр кешіп жатқанын, оқуды бітіріп, елге қызмет ететін сәттерін армандайды.
Мұхтар Әуезов — «Абай жолы»
Көрініс: Бала Абай әжесі Зеренің жанында жатып, оның ертегілерін тыңдағанда көздерін жұмып қиялдайды.
Қиялы: Ол ертегідегі батырлардың (Еділ-Жайық, Құламерген) ерлігін көз алдына елестетіп, өзінің де сондай әділ, күшті болғанын қалайды.
Бейімбет Майлин — «Шұғаның белгісі»
Көрініс: Ауру меңдеген Шұға киіз үйдің түндігінен көрінген аспанға қарап жатады.
Қиялы: Ол ғашығы Әбдірахман түрмеден босап шығып, екеуі қосылып, бақытты өмір сүріп жатқанын қиялмен болса да сезінгісі келеді.
Әбдіжәміл Нұрпейісов — «Қан мен тер»
Көрініс: Еламан теңіз жағасында, толқындарға қарап ойға шомылады.
Қиялы: Ол балықшылардың ауыр тұрмысы бітіп, теңдік орнаған, жары Ақбаламен тыныш өмір сүретін бейбіт күндерді аңсайды.
Сәкен Сейфуллин — «Тар жол, тайғақ кешу»
Көрініс: Ақын түрменің тар терезесінен (темір тордан) даланың бір ғана бөлігіне қарап тұрады.
Қиялы: Ол кең далада тұлпармен еркін шауып бара жатқанын, бостандық таңын, қазақ елінің жарқын болашағын елестетеді.
Ғабит Мүсірепов — «Ұлпан»
Көрініс: Ұлпан биік төбе басына шығып, кең жатқан Есенейдің жерлеріне көз тастайды.
Қиялы: Ол осы жерде үлкен мектеп салынғанын, елінің сауатты, мәдениетті болып, қала салып жатқанын армандайды.
