Question

Жоқтау мен сыңсу айту сақталған аймақтар, сақталса қазіргі сол аймақтағы жоқтау мен сыңсу үлгілері керек. Жоба жазып жатыр едім.

Қай өңірде сақталған? Мысал

Comments

Жоқтау үлгілері мысал

1. Анаға жоқтау

Қайран анам, асыл анам,
Ақ сүтіңді ақтай алмадым.
Құшағыңды аңсап жүрмін,
Жылы сөзің қайда қалды?

Күнім едім, нұрым едің,
Жанымдағы жырым едің.
Бақытыңды бере алмай,
Өкінішпен жылап келем...

2. Әкеге жоқтау

Асқар тауым – әкем еді,
Арқа сүйер тірегім еді.
Қиындықта қорған болған,
Қайрат берген жүрегім еді.

Енді, міне, жоқсың жаным,
Көңіл толмай, бос қалды арым.
Сенсіз өмір сұр секілді,
Жан әке, қайда барамын?..

3. Жалпы жоқтау (жақын адамға)

Қайран жаным, қайда кеттің,
Жүрегімде із қалдырдың.
Сенсіз өмір мәнсіз болды,
Қара бұлттай мұң қалдырдың.

Жатқан жерің жайлы болсын,
Жаның жәннат төрінде болсын.
Сағындым деп жылай берем,
Еске алып әрбір жолсын...

Сыңсу үлгілері (қыз ұзату)

1. Қарапайым сыңсу

Қимай кетіп барамын,
Қара шаңырақ, туған үй.
Ата-анамды сағынам,
Көзден ақты мөлдір күй.

Айналайын, ақ анам,
Ақ сүтіңді ақтайын.
Жат жұртқа кетіп барам,
Бақыт табам, бақ табайын...

2. Анасына сыңсу

Анашым-ау, ақ сүтіңді,
Қалай ғана өтеймін?
Жанарыңды жасқа толтырып,
Қалай ғана кетейін?

Тербеткенің бесігімде,
Еркелеткен кезіңде.
Сол күндерді қимай тұрмын,
Қош бол енді өз үйімде...

3. Әкесіне сыңсу

Әкетайым, асқар тауым,
Арқа сүйер панам ең.
Еркелетіп өсіргенсің,
Қыз балаңды бағамен.

Бүгін, міне, ұзап барам,
Басқа үйге жол салам.
Ақ батаңды бере гөрші,
Сол батаңмен оң болам...

Answer 1

Сыңсу

Жат жұрттық боп барамын өскен елім,

Кір жуып , кіндігімді кескен жерім.

Ата ана, аға бауыр, сіңлілер,

Көкейімнен мәңгілік кетпес менің.

Ақ отауым тіккен жер майдан болсын,

Оның іші шат күлкі, сайран болсын.

Басқа жұрт қанша әлпештеп бақсадағы,

Өзімнің ата анамдай қайдан болсын.

Қыз дәуірім қызықты қайта келмес,

Қайран ел, қайран жұртым аман болсын!

Алтындай менің босағам,

Аттап бір шығам деп пе едім?

Күмістей менің босағам,

Күңіреніп шығам деп пе едім?

Базардан келген құйыссқан,

Таралмай шашым ұйысқан.

Барып келіп жүріңдер,

Сағындырмай туысқан;

Жоқтау өлеңдері
Бұрынғы жоқтау үлгісі.
Алты атасы бай өткен,
Алты атанға жүк артқан.
Жеті атасы бай өткен,
Жеті атанға жүк артқан.
Ұяда сұңқар түлеткен,
Қияда сұңқар түлеткен.
Алтайы қызыл түлкі артқан,
Қиядан барып тіке атқан.
Баршаны бөздей жырттырған,
Жібекті жүндей түттірген.
Қонақ қонса: «Қон!» - деген, 
«Қой семізін сой!» - деген.
Тойға қазан астырған,
Жақсылыққа көзін жеткізген,
Шылаушын (сыйлау шын) салып, ат мінген,
Шыңыраудан алып, су ішкен,
Шынжырлы қауға тақтырған.
Қайыңнан астау шаптырған,
Қаптатып жылқы жаптырған.
Айдарлыға айдатқан,
Тұлымдыға байлатқан.
Қалмақтан жылқы қудырған,
Құлынын жолда тудырған.
Жамбасынан отырған,
Санама жұлдыз батырған!
Бес тақа баршадан тон қылған,
Жеті рудан қол жиған.
Әуелде кұдай қалаған,
Асылы нұрдан тараған.
Ақ сұңқардай түлеген,
Тояты оның қанған соң.
Алыстан тоят тілеген!
Алыстан дұшпан аттанса,
Қар-жаңбырдай бораған.
Жақыннан дұшпан аттанса,
Қарт бурадай жараған.
Барғанда, төре таныған,
Қайтқанда, қара қамаған.
Қарасы мен төресі
Қамап ақыл сұраған.
Тобықтының биі еді
Сексенге келген Кеңгірбай.
Еншің толды параға.
Парадан алған көп мақпал
Өлгенде жайылды қараға.
Екі жұртқа жем қылып,
Ылажың не дүр Аллаға ?!
Айдының Алатаудай бар еді,
Қайратың Қаратаудай бар еді.
Кәріп пенен қатерге
Сауып тұрған бие едің.
Жетім менен жесірдің
Айттырмай мұңын біледі.
Толарсақтан саз келсе,
Қажымай оған күледі.
Арғын-Найман - Орта жүз
Қылышын жанай жүреді.
Тұғырға қалған сұңқары,
Суытып қойған тұлпары.
Алпыс басты ақ орда,
Ақ сұңқар үйде тұрған-ды,
Күні де түні базарым,
Алладан қайтты назарым!
Бетімнен кетті ажарым!
Хан иеміз кеткенде,
Бір күнде кетті базарым!
Жаздыгүні болғанда,
Күннің көзі байланған,
Ақ сұңқар ұшып айналған!